پاسخ کوتاه: انتخاب بین فرز کله شاه یا یونیورسال به همین برمیگردد که کدام قسمت دستگاه میچرخد. «فرز کله شاه» (کلهشاهی یا کلهخورشیدی) فرزی است که کلگی عمودیاش میچرخد. با این حرکت، سطوح و سوراخهای زاویهدار را ماشینکاری میکنید، بدون اینکه قطعه را جابهجا کنید. «فرز یونیورسال» در تعریف کلاسیک، فرز افقی کنسولی با میز گردان است؛ همین میز برای شیار مارپیچ و چرخدندهتراشی با دستگاه تقسیم به کار میآید. کارتان بیشتر قالب و قطعات زاویهدار باشد، کله شاه کاربردیتر است. شیارزنی افقی، کار با فرز دیسکی و چرخدنده داشته باشید، یونیورسال کافی است. بعضی مدلها هر دو قابلیت را با هم دارند. در سایت شرکت بازرگانی خدایار، فرز ویدا کله شاه X6436 هم هد گردان ۳۶۰ درجه دارد و هم میز با چرخش ±۳۵ درجه.
این مطلب سراغ تفاوت فرز کله شاهی و یونیورسال رفته تا انتخاب روشن شود، نه اینکه فرزکاری را از صفر آموزش بدهد. کلیات دستگاه را در دستگاه فرز چیست و دستگاه فرز دستی بخوانید. مدلهای برند را هم از صفحه فرز ویدا ببینید.
فرز کله شاه چیست؟
در بازار ایران اگر کلگی عمودی فرز بچرخد و ابزار را با زاویه روی قطعه بنشاند، به آن «کله شاه»، «کلهشاهی»، «کلهخورشیدی» یا «فرز با هد گردان» میگویند. فایدهاش برای پخ، سطح شیبدار یا سوراخ زاویهدار روشن است: قطعه را از گیره باز نمیکنید و دوباره تراز نمیکنید. خیلی از این دستگاهها رامدار هستند. رام که جلو بیاید، هد را بالای قطعه جابهجا میکنید.
در فهرست خدایار، همین نام روی فرز ویدا کله شاه X6436 نشسته است. صفحه محصول دستگاه را «فرز یونیورسال با هد گردان، عمودی و افقی» و با ساختار رامدار (Ram-Type) معرفی کرده و چرخش هد را ۳۶۰ درجه و چرخش میز را ±۳۵ درجه نوشته است. اینکه هد در یک صفحه میچرخد یا در دو صفحه (کلهخورشیدی به معنی دقیق) را هنگام استعلام از کارشناس خدایار بپرسید.
فرز یونیورسال چیست؟
کتابهای فنی معمولاً فرز یونیورسال را فرز کنسولی افقی میدانند که میزش حول محور قائم میچرخد. همین چرخش میز، همراه با دستگاه تقسیم، شیار مارپیچ و تراش چرخدنده را ممکن میکند. بسیاری از این دستگاهها اسپیندل یا هد عمودی هم میگیرند. در این حالت فرزکاری رو و پیشانی را هم روی همان ماشین انجام میدهید.
مدلی که در خدایار با نام فرز یونیورسال کنسولی XW6032B آمده، «فرز یونیورسال کنسولی» با کار افقی و عمودی معرفی شده است. صفحه محصول فقط نوشته «قابلیت نصب هد عمودی: دارد» و چرخش میز را «آپشن در برخی پیکربندیها» دانسته؛ میز گردان و دستگاه تقسیم هم آپشن هستند. زاویهخور بودن هد و وجود چرخش میز در پیکربندی انبار را از فرم تماس بپرسید.
چرا در بازار ایران این دو اسم قاطی میشوند
خریدار این اسمها را معمولاً از فروشنده یا آگهی میشنود، نه از کتاب فنی. بعضی به هر فرزی که هم عمودی کار کند و هم افقی، «یونیورسال» میگویند. بعضی همان دستگاه را فقط بهخاطر هد، «کله شاه» مینامند. املا هم یکدست نیست: یونیورسال، انیورسال و اونیورسال کنار هم دیده میشود. حتی در سایت خدایار، X6436 هم «کله شاه» نام گرفته و هم «فرز یونیورسال با هد گردان». این ابهام تقصیر شما نیست. به اسم بازاری بسنده نکنید. سه چیز را چک کنید: آیا هد عمودی میچرخد، آیا میز حول محور قائم میچرخد، و مخروط هر اسپیندل چیست.
جدول مقایسه فرز کله شاه و یونیورسال
مقایسه مفهومی
این جدول کیفی است. زاویه یا کورس عمومی برای همه برندها در آن اعلام نشده و عدد دقیق را فقط از صفحه همان مدل باید خواند.
| معیار | فرز کله شاه (هد گردان) | فرز یونیورسال (میز گردان) |
|---|---|---|
| قسمت گردان | کلگی یا هد عمودی | میز، حول محور قائم |
| بهترین کاربرد | سطوح، سوراخ و شیار زاویهدار؛ قالب | شیار افقی، فرز دیسکی، مارپیچ و چرخدنده با دستگاه تقسیم |
| تنظیم زاویه | بدون باز و بسته کردن قطعه | با چرخاندن میز |
| پیچیدگی تنظیم | تراز کردن هد بعد از هر زاویهدهی مهم است | تراز کردن میز |
مقایسه دو مدل خدایار: X6436 و XW6032B
اعداد این جدول از صفحات محصول شرکت بازرگانی خدایار آمده است (بازدید ۲۷ آبان ۱۴۰۵). هرجا «حدود» نوشتهایم، همان صفحه محصول هم رقم را تقریبی آورده بوده است.
| مشخصه | X6436، «فرز ویدا کله شاه» | XW6032B، «فرز ویدا با کلگی انیورسال» |
|---|---|---|
| نوع (طبق سایت) | یونیورسال با هد گردان، عمودی و افقی، Ram-Type | یونیورسال کنسولی، افقی و عمودی |
| ابعاد میز | ۱۶۵۰×۳۶۰ میلیمتر، بار حدود ۳۵۰ کیلوگرم، ۳ شیار T | ۱۳۲۰×۳۲۰ میلیمتر، بار ۳۰۰ کیلوگرم، ۵ شیار T |
| کورس X / Y / Z | ۱۳۰۰ / ۳۰۰ / ۴۰۰ میلیمتر | ۱۰۰۰ / ۳۰۰ / ۴۰۰ میلیمتر |
| کورس رام | ۵۰۰ میلیمتر | حدود ۵۰۰ میلیمتر |
| مخروط اسپیندل | عمودی و افقی هر دو ISO50 (7:24) | افقی ISO50، عمودی ISO40 |
| دور اسپیندل | عمودی ۶۰ تا ۱۷۵۰ دور در دقیقه، افقی ۵۸ تا ۱۸۰۰، هر کدام ۱۲ مرحله | ۵۸ تا ۱۸۰۰ دور در دقیقه، ۱۲ مرحله (تفکیک عمودی و افقی درج نشده) |
| چرخش هد | ۳۶۰ درجه | «قابلیت نصب هد عمودی: دارد»؛ زاویه هد را استعلام کنید |
| چرخش میز | ±۳۵ درجه | آپشن در برخی پیکربندیها |
| موتور | اصلی ۴ کیلووات، پیشروی ۱٫۱ کیلووات | اصلی ۴ کیلووات، پیشروی X/Y حدود ۰٫۷۵ کیلووات، بالابر Z حدود ۰٫۷۵ کیلووات |
| پیشروی | X از ۲۲ تا ۴۲۰، Y از ۲۲ تا ۳۹۳، Z از ۱۰ تا ۱۶۸ میلیمتر بر دقیقه | X/Y حدود ۲۰ تا ۳۶۰، Z حدود ۴۰۰ میلیمتر بر دقیقه |
| برق ورودی | ۳۸۰ ولت، ۵۰ هرتز در پیکربندی رایج | هنگام استعلام بپرسید |
| وزن خالص | حدود ۲۴۸۰ کیلوگرم | حدود ۲۲۰۰ کیلوگرم |
| انتقال قدرت | گیربکس | گیربکس |
کاربردها
کجا کله شاه برتر است
در قالبسازی و کارهای تک و تعمیراتی، سطح شیبدار، پخ و سوراخ زاویهدار زیاد پیش میآید. وقتی هد بچرخد، قطعه در گیره میماند و فقط ابزار زاویه میگیرد. وقت کم میشود و خطای بستن دوباره هم پایین میآید. X6436 میز بزرگتر و کورس طولی ۱۳۰۰ میلیمتر هم دارد؛ برای قطعه بلند همین معمولاً تعیینکننده است.
کجا یونیورسال کافی یا بهتر است
کار اصلیتان شیارزنی افقی با آربور و فرز دیسکی باشد، یا چرخدنده و شیار مارپیچ را با دستگاه تقسیم بتراشید، یونیورسال با میز گردان همان چیزی است که نیاز دارید. XW6032B میز کوچکتر، کورس X برابر ۱۰۰۰ میلیمتر و وزن خالص حدود ۲۲۰۰ کیلوگرم دارد. فضا محدودتر باشد و قطعه خیلی بلند نداشته باشید، ممکن است کافی باشد. وجود چرخش میز و دستگاه تقسیم را در همان پیکربندی استعلام کنید.
ISO40 یا ISO50؟
مخروط اسپیندل هم اندازه ابزارگیر را مشخص میکند و هم صلبیت دستگاه را در کار سنگین. در X6436 هر دو اسپیندل ISO50 هستند. در XW6032B اسپیندل افقی ISO50 است و اسپیندل عمودی ISO40. ISO50 هولدر بزرگتر و سفتتری برای برادهبرداری سنگین دارد. ISO40 سبکتر است و در خیلی از کارگاهها مجموعهاش از قبل موجود است. هیچکدام «همیشه بهتر» نیست. هولدر ISO40 داشته باشید، اسپیندل عمودی XW6032B همانها را مستقیم میگیرد.
راهنمای انتخاب
قبل از تصمیم، بزرگترین قطعه، نوع عملیات، ابزار موجود، فضا و فونداسیون، و نیاز به خطکش دیجیتال را روی کاغذ بیاورید. همراه بودن خطکش یا دستگاه تقسیم در صفحات محصول بهصورت پیشفرض نیامده است. موجودی لوازم جانبی را بپرسید.
| اگر… | پیشنهاد |
|---|---|
| قالب و قطعات با سطح یا سوراخ زاویهدار دارید | کله شاه (X6436) |
| قطعات بلند دارید و به کورس X بالای ۱۰۰۰ میلیمتر نیاز دارید | X6436 با کورس ۱۳۰۰ میلیمتر |
| کار اصلی شیارزنی افقی با آربور و فرز دیسکی است و فضا محدودتر است | یونیورسال کنسولی (XW6032B)، بهشرط تناسب ابعاد قطعه |
| ابزارگیرهای ISO40 دارید و میخواهید همانها را روی اسپیندل عمودی استفاده کنید | XW6032B (اسپیندل عمودی ISO40) |
| چرخدنده یا مارپیچ میتراشید | مدلی که میز گردان دارد، بهعلاوه دستگاه تقسیم؛ چرخش میز XW6032B را تأیید کنید |
ابعاد کلی X6436 حدود ۲۰۷۰×۲۰۲۵×۲۰۲۰ میلیمتر و وزن خالص آن حدود ۲۴۸۰ کیلوگرم است. XW6032B حدود ۲۰۷۰×۲۰۲۰×۱۸۵۰ میلیمتر و حدود ۲۲۰۰ کیلوگرم است. مشخصات فونداسیون درج نشده است. مسیر ورود، سقف و مقاومت کف را از فرم تماس هماهنگ کنید.
اشتباهات رایج در خرید فرز
- خرید فقط بر اساس اسم بازاری. واژه «کله شاه» یا «یونیورسال» بهتنهایی برای تصمیم کافی نیست. زاویه هد، چرخش میز و کد دقیق مدل را در برگه مشخصات ببینید.
- بیتوجهی به مخروط اسپیندل. ابزار کارگاه ISO40 باشد و دستگاه فقط ISO50 بگیرد، باید هولدر تازه بخرید. حالت برعکس هم همینطور است.
- ندیدن کورس X و ابعاد میز. قطعه بلند روی میز ۱۳۲۰ میلیمتری و کورس ۱۰۰۰ میلیمتری جا نمیشود. «یونیورسال» بودن اسم دستگاه این را عوض نمیکند.
- غفلت از لوازم جانبی. دستگاه تقسیم، گیره، میز گردان و خطکش دیجیتال را اغلب باید جداگانه انتخاب کرد. بدون آنها بعضی کارها روی همان ماشین راه نمیافتد.
سوالات متداول
فرز کله شاه چیست؟
فرزی است که کلگی عمودی آن میچرخد تا ابزار با زاویه دلخواه به قطعه برسد، بدون باز کردن قطعه از گیره. در خدایار مدل WEIDA X6436 با هد ۳۶۰ درجه، دو اسپیندل ISO50 و میز ۱۶۵۰×۳۶۰ میلیمتر با این نام عرضه میشود.
فرز یونیورسال یعنی چه؟
در تعریف کلاسیک، فرز کنسولی افقی است که میز آن حول محور قائم میچرخد و با دستگاه تقسیم برای شیار مارپیچ و چرخدنده استفاده میشود. بسیاری از مدلها اسپیندل عمودی هم دارند. املای بازار گاهی «انیورسال» یا «اونیورسال» است.
کله شاهی با کله خورشیدی فرق دارد؟
در بازار معمولاً هر دو را برای هد گردان به کار میبرند. اینکه در اصطلاح خدایار تفاوت فنی مشخصی بین این دو نام باشد، در صفحات محصول جدا نشده است. معیار عملی همان دامنه چرخش هد است، نه اسم آگهی.
آیا یک فرز میتواند هم کله شاه و هم یونیورسال باشد؟
بله. اگر هم هد بچرخد و هم میز، دستگاه هر دو کار را پوشش میدهد. طبق صفحه محصول، X6436 هم هد گردان ۳۶۰ درجه دارد و هم میز گردان ±۳۵ درجه. این دو قابلیت را در برگه مشخصات همان مدل چک کنید، نه فقط در اسم بازاری.
برای قالبسازی کدام بهتر است؟
معمولاً کله شاه، چون سطوح و سوراخهای زاویهدار را بدون جابهجا کردن قطعه ماشینکاری میکند. اگر قالب بزرگ است، کورس ۱۳۰۰ میلیمتری و میز ۱۶۵۰ میلیمتری X6436 هم به کار میآید. برای قطعه مشخص، نقشه را برای کارشناس خدایار بفرستید.
جمعبندی و مشاوره خرید
برای قالب و کار زاویهدار سراغ فرز کله شاه بروید. برای شیار افقی، فرز دیسکی و چرخدنده، یونیورسال با میز گردان را چک کنید. هر دو را لازم دارید، مدلی مثل X6436 را ببینید که هر دو حرکت در مشخصاتش آمده است. قیمت را اینجا نمینویسیم، چون به مدل، لوازم جانبی و نرخ روز بستگی دارد.
نقشه یا عکس قطعهتان را بفرستید تا کارشناس شرکت بازرگانی خدایار بگوید کله شاه لازم دارید یا یونیورسال کافی است. قیمت روز را از صفحه فرز ویدا کله شاه X6436 یا فرز یونیورسال کنسولی XW6032B و از فرم تماس استعلام کنید. تلفن دفتر: ۰۲۱-۲۱۰۰۳۰۰۰. بقیه مدلها در دسته همه دستگاههای فرز هستند. به دریلفرز نیاز دارید، صفحه دریل فرز ZA را ببینید. طبق صفحات محصول، پشتیبانی شامل نصب، تراز و مشاوره فنی است. جزئیات گارانتی را هنگام خرید از کارشناس خدایار بپرسید.




